Kamień w życiu wielkiego pisarza - słów kilka o autobiografii Sławomira Mrożka
- Szczegóły
- Autor: przewodniczacy
- Kategoria: Wydarzenia
- Odsłon: 6373
Na półkach polskich księgarń znajdziemy wiele autobiografii. Sam fakt, że ktoś postanawia opowiedzieć o swoim życiu, świadczy o tym, że jest człowiekiem odważnym, ale jednocześnie ma w sobie jakieś przeświadczenie o niezwykłości swego życiorysu, a tym samym o swej wyjątkowości. Zawsze się więc zastanawiałem, czy nie jest to przejaw swoistego narcyzmu. Kiedy zaś widziałem autobiografie osób, których nazwiska nic mi nie mówiły, pytanie to pojawiało się ze zdwojoną siłą. Dlatego też nie znajdowałem w sobie woli, aby zagłębiać się w lekturę takich właśnie książek.
Jednak "Baltazar" Sławomira Mrożka jest autobiografią wyjątkową z kilku przynajmniej powodów. Gdybym ułożył swój prywatny ranking polskich pisarzy, to autor tej książki znalazłby się w nim bardzo wysoko - na jednym z trzech czołowych miejsc. Cenię niezmiernie twórczość Mrożka, zarówno jego groteskowe opowiadania, dramaty, jak i felietony. Podziwiałem zawsze jego subtelne poczucie humoru, umiejętność odszukiwania otaczających nas absurdów, mówienia o sprawach fundamentalnych w sposób pozbawiony jakiegokolwiek patosu. To pierwszy powód mojego zainteresowania tą autobiografią.
Drugim jest niezwykła geneza tej książki. Otóż w 2002 r. Sławomir Mrożek przeżył udar mózgu, czego efektem była afazja. Polega ona na tym, że człowiek zapomina języka zarówno w mowie, jak i piśmie. Sytuacja jak z jego groteskowych dzieł: oto pisarz zapomina języka, nie jest w stanie się z nikim komunikować, nie umie nazwać osób, rzeczy, emocji, nie wie, co to są wyrazy, a wybranie numeru na klawiaturze telefonu zupełnie go przerasta. Mężczyzna w sile wieku o możliwościach intelektualnych niemowlaka. Byłoby to rzeczywiście groteskowe, gdyby nie fakt, iż dotyczy zdrowia. Rehabilitacja trwała długo, bo ponad trzy lata, choć w zasadzie to trwa ona nadal. "Baltazar" jest właśnie elementem tej rehabilitacji, śmiem twierdzić, że dla autora jest to książka bardzo ważna, a może i najważniejsza, bo pokazuje, z jaką determinacją Mrożek walczył ze skutkami choroby. Po trzech latach nie tylko przypomniał sobie słowa, ale także wrócił do swej znakomitej intelektualnej i artystycznej formy.
I wreszcie trzeci powód mojego zainteresowania tą właśnie autobiografią. Mrożek wspomina w niej Kamień, a więc miejscowość, z którą splotło się i moje życie osobiste oraz zawodowe.
Czytaj więcej: Kamień w życiu wielkiego pisarza - słów kilka o autobiografii Sławomira Mrożka
TURNIEJ O PUCHAR WÓJTA GMINY KAMIEŃ W PIŁCE SIATKOWEJ
- Szczegóły
- Autor: przewodniczacy
- Kategoria: Wydarzenia
- Odsłon: 4538
W dniu 17 marca 2013 r. na sali gimnastycznej Zespołu Szkół w Kamieniu przy bardzo dużym zaangażowaniu Wójta gminy Ryszarda Bugla i Pani Bernadety Majowicz, a także pomocy finansowej Pana Kazimierz Koca, właściciela zakładu Produkcyjnego- Koran, odbył się kolejny VIII Turniej Piłki Siatkowej.
Obsada turnieju była rekordowa, uczestniczyło 14 drużyn z terenu gminy Kamień, Jeżowego, Raniżowa, Sokołowa i odległego Rzepina gminy Pruchnik.
Licznie zgromadzeni widzowie mieli możliwość obserwować bardzo dobrą i ambitną grę zespołów.
W turnieju uczestniczyła po raz pierwszy zorganizowana przy Towarzystwie Przyjaciół Kamienia drużyna Siatkarzy w składzie: Jacek Bugiel, Łukasz Gutowski, Mateusz Sikora, Karol Koj, Paweł Łach, Dominik Rząsa, Michał Pisula
Zespoły podzielone zostały na 3 grupy eliminacyjne A, B i C. W grupach A i B rozstawionych zostało 5 zespołów, a w grupie C 4 zespoły.
W wyniku rozgrywek w grupach uzyskano następujące rezultaty:
GRUPA A
Lp Zespół Pkt. Sety
1. Krzywa Wieś 12 8-0
2. Rzeplin 8 6-3
3. Błonie 7 5-4
4. Gimnazjum Kamień 3 2-6
5. Prusina 0 0-8
GRUPA B
Lp Zespół Pkt. Sety
1. Raniżów 12 8-0
2. Sokołów Młp. 9 6-2
3. Górno II 6 4-4
4. Podlesianka 2 2-7
5. Górka 1 1-8
GRUPA C
Lp Zespół Pkt. Sety
1. Górno I 8 6-1
2. Tow. Przyj. Kamienia 7 5-2
3. Jeżowe 3 2-4
4. Krzywa Wieś Oldboys 0 0-6
Do półfinału awansowały zespoły: Krzywa Wieś, Raniżów, Górno I i Rzeplin.
I Półfinał: Krzywa Wieś – Górno 2-0 25:17, 25:15
II Półfinał: Rzeplin – Raniżów 0-2 24:26, 24:26
Finał: Krzywa Wieś – Raniżów 2-0 25:22, 25:22
Mecz o III miejsce: Rzeplin – Górno I 2-0 25:20, 25:21
KLASYFIKACJA KOŃCOWA:
1. Krzywa Wieś
2. Raniżów
3. Rzeplin
4. Górno I
5. Towarzystwo Przyjaciół Kamienia
6. Sokołów Młp.
7. Błonie
8. Górno II
9. Gimnazjum Kamień
10. Jeżowe
11. Podlesianka
12. Górka
13. Prusina
14. Krzywa Wieś Oldboys
Kamień Wola w XVI wieku - ciekawostki o początkach
- Szczegóły
- Autor: MBalut
- Kategoria: Artykuły z Mediów
- Odsłon: 293
Lokacja wsi Kamień na podstawie aktu Stefana Batorego z 14 września 1578 roku nie budzi wątpliwości, gdyż jest odpis aktu lokacyjnego we Wrocławiu w Ossolineum, a także w Krakowie w Archiwum Państwowym znajduje się potwierdzenie dokumentu Stefana Batorego przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ponadto potwierdza ten fakt wzmianka zamieszczona na stronie Archiwum Główne Akt Dawnych (https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/web/archiwum-glowne-akt-dawnych) z informacją o założeniu Woli Kamień przez P. Studzieńskiego osadzona według przywileju od roku 1578 od Króla Stefana ma 20 lat wolnizny. Skan nr 309 - link do skanu:
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/skan/-/skan/ 987bae837b6f51e7e62655f7fcff038edb98ecf4 865b88418ba4b3937389c397
Jest jednak wiele wypowiedzi mówiących o istnieniu Woli Kamień jeszcze przed lokacją w 1578 roku. Ksiądz profesor Tadeusz Waldemar Kraus w swej książce „Na drodze życia” na str. 77 pisze o osadzeniu przez Zygmunta Augusta wsi królewskiej „Kamień” i istnieniu tzw. „dworu” w Kamieniu z nadania królewskiego w 1569 roku. Ksiądz Tadeusz Waldemar Kraus wspomina o książce pt. „Puszcza Sandomierska” dra Kazimierza Skowrońskiego oraz monografii Konstantego Radomskiego pt. „Historia wsi Kamień na Rzeszowszczyźnie”, a także o zapiskach Ignacego Kutyły, że są w Archiwum w Sandomierzu akta z których dowiedzieli się iż w 1554 r. założona została wieś Jeżowe Wola i w tym czasie prawdopodobnie powstała wieś królewska „Kamień”! Ksiądz prałat dr Tomasz Wąsik podaje jednak rok założenia rodzinnej wsi Kamień 1578, który miał dostęp do ksiąg parafialnych w Rudniku nad Sanem i zapisów o płaconym Mesznem przez mieszkańców wsi Kamień należącej początkowo do parafii w Bielinach, później w Kopkach, a po spaleniu kościoła przypisani zostali do parafii w Rudniku. Ksiądz dr Marek Story w swojej książce „Wieś i parafia Kamień w latach 1907-1939” na stronie 29 wspomina o polach „Poręby Kamieńskie”, z którego dziesięcina należała się kościołowi jeżowskiemu, a na jego terenie powstała Prusina, i że pewną przesłanką może być zamiana pola za Zagrody, które teraz stanowią część Jeżowego.
Jest jeszcze wersja autora ze szkoły w Kopkach, opisującej powstanie wsi Kamień od nazwiska założyciela Kamiński, ale to historia jednak nie naszej miejscowości. Wieś Kamień w powiecie krakowskim (obecnie gmina Czernichów) została zlokalizowana na prawie średzkim 3 czerwca 1319 roku. Akt ten wydał rycerz Adam Kamiński (syn Piotra) herbu Jastrzębiec.
Pan Grzegorz Boguń zbiera materiały do książki o powstaniu wsi Kamień, która ma się ukazać na 450-lecie w 2028 roku i zapewne uda się rozwiać wątpliwości oraz wskazać prawdziwą wersję. Swoją drogą, taka wielość informacji wzbudza ciekawość i zachęca do poszukiwań prawdy, jak to w końcu było z tym powstaniem naszej wsi „Kamień Wola”?
W informacjach opartych na legendach jest jednak wiele sprzeczności np. o nadaniu ziemi bohaterowi z pod Wielkich Łuków majątku ziemskiego na którym powstał dwór - „folwark” sołtysa zwany potocznie „Batorówką” i pola zwane Kameralne. W tej informacji mamy rozbieżność dat, gdyż bitwa pod Wielkimi Łukami była we wrześniu 1580 roku a lokacja odbyła się już 1578 r. Jan Studzieński mógł brać udział w tej bitwie i niewątpliwie był bohaterem skoro się o tym mówi, ale już po osadzeniu „dworu Batorówka” i wsi Kamień na tej ziemi zwanej później Kameralnym. Ziemia ta jednak, była własnością króla jak się okazało w pierwszym rozbiorze Polski, gdyż przeszła na własność skarbu państwa austriackiego! Wątpliwości budzić może też istnienie dworu - folwarku o dość dużym areale upraw, jakim były dobra Kameralne. Bez zatrudniania, a raczej pracy pańszczyźnianych chłopów było by trudno gospodarzyć na folwarku. Zasadźca powinien mieć jakąś siedzibę w miejscu zakładania wsi, tak więc ten „dwór” musiał powstać jednak wcześniej, ktoś musiał być pierwszy w tym miejscu, by dokonać wytyczenia działek?
Jest wzmianka w protokóle lustracyjnym o przywileju z 1578 roku, która jest potwierdzeniem lokacji, ale może to świadczyć też tylko o nadaniu przywileju przez Stefana Batorego. Skan 177, str. Protokółu lustracyjnego 172, w którym datę początkowo odczytałem na rok 1570, co jest moim błędem, na co słusznie zwrócił mi uwagę Pan Grzegorz Boguń, gdyż w polskich dokumentach z XVI-XVII wieku spotyka się w protokołach lustracyjnych królewszczyzn zapisy cyfry „8” w formie pochylonej lub nawet „leżącej”, co wyraźnie jest widoczne we fragmencie rękopisu zamieszczonego poniżej.
Trudził się z odczytaniem rękopisów Władysław Wąsik
Kamień = Wola Kamień druga połowa XVI wieku
- Szczegóły
- Autor: MBalut
- Kategoria: Artykuły z Mediów
- Odsłon: 639
Lokacja wsi Kamień na podstawie aktu Stefana Batorego z 14 września 1578 roku nie budzi wątpliwości, jest jednak wiele wypowiedzi mówiących o istnieniu Woli Kamień, na co mogą wskazywać niniejsze mapy z drugiej połowy XVI wieku. Ks. Tadeusz Waldemar Kraus w swej książce „Na drodze życia” na str. 77 pisze o osadzeniu przez Zygmunta Augusta wsi królewskiej „Kamień” i istnieniu dworu w Kamieniu z nadania królewskiego w 1569 roku. Ksiądz Tadeusz W. Kraus wspomina o książce pt. „Puszcza Sandomierska” dra Kazimierza Skowrońskiego oraz monografii Konstantego Radomskiego pt. „Historia wsi Kamień na Rzeszowszczyźnie”, a także o zapiskach Ignacego Kutyły, że są w Archiwum w Sandomierzu akta z których dowiedzieli się, iż w 1554 r. założona została wieś Jeżowe Wola i w tym samym czasie powstała wieś królewska „Kamień”! Podobnie pisał ks. dr Tomasz Wąsik, brat mojego dziadka Marcina Wąsika, wieloletniego wójta w Kamieniu. W informacjach opartych na legendach jest wiele sprzeczności, np. o nadaniu ziemi bohaterowi z pod Wielkich Łuków majątku ziemskiego, na którym powstał dwór - folwark zwany Batorówką i pola zwane Kameralne. W tej informacji mamy rozbieżność dat, gdyż bitwa pod Wielkimi Łukami była we wrześniu 1580 roku, a lokacja odbyła się już 1578 r. Jan Studzieński mógł brać udział w tej bitwie i niewątpliwie był bohaterem, skoro się o tym mówi, ale już po osadzeniu dworu Batorówka i wsi Kamień na tej ziemi zwanej później Kameralnym, ziemia ta jednak jak się okazało po I rozbiorze Polski była wciąż własnością Króla! Wątpliwości budzić może też istnienie dworu - folwarku o dość dużym areale upraw, jakim były dobra Kameralne. Bez zatrudniania, a raczej pracy pańszczyźnianych chłopów było by trudno gospodarzyć na folwarku. Zasadźca jednak powinien mieć jakąś siedzibę w miejscu zakładania wsi, tak więc dwór musiał powstać jednak wcześniej, ktoś musiał być pierwszy w tym miejscu, by dokonać wytyczenia działek?
Biorąc powyższe pod uwagę jest wielce prawdopodobne, że w 1578 r. istniała Wola Kamień. Wieś Wola Zarczycka lokowana przez Stefana Batorego w tym samym roku co Kamień, tj. w 1578 r., istniała już wcześniej, o czym zapiski wspominają o jej spaleniu przez Tatarów, a mieszkańcy zabrani zostali w jasyr. Z aktu o lokacji wsi Kamień wynika, że lokacja odbywała się na tzw. „surowym korzeniu”, co oznaczało osadzenie wsi w miejscu dotąd niezagospodarowanym i niezamieszkanym przez człowieka. Lokacja jednak na prawie niemieckim bardzo często odbywała się już na istniejącej miejscowości założonej na prawie polskim. Lokacja na prawie niemieckim wnosiła wiele korzystnych praw dla chłopów. Prawo niemieckie było korzystne dla osadników, gdyż po opłaceniu podatku mogli sami dysponować nadwyżką. Oparte było na zasadzie wolności osobistej kmieci, którzy mogli opuścić wieś po uregulowaniu wszystkich świadczeń i odpracowaniu lat wolnizny. Mogli dziedziczyć ziemię i ją sprzedawać. W miarę rozwoju wsi przybywali do niej nowi osadnicy. Mogli dostawać teren pod zagrodę z małym ogrodem. Stąd zwani byli oni zagrodnikami lub ogrodnikami. Czynsz z tytułu użytkowania gospodarstwa zagrodowego był tym samym znacznie niższy, niż w przypadku gospodarstwa kmiecego. Biedniejsi przybysze mogli wybudować sobie dom (chałupę) bez posiadania ogrodu - a ci zwani byli chałupnikami. Istniała jeszcze grupa osób, która nie posiadała domu (zwana komornikami) - uzyskiwała lokum w domu kmiecia i dla niego pracowała. Z czasem do wsi przybywali rzemieślnicy, budowali swoje warsztaty i sprzedawali mieszkańcom swoje wyroby. Wola Kamień była wsią królewską. Powinna w tej sytuacji podlegać lustracji, jednak pierwsza lustracja miała miejsce dopiero w roku 1611. Informacje z tej lustracji zostały udostępnione na stronie TPK pod adresem:
Układ dróg w drugiej połowie XVI w.
Obydwie mapy zostały opracowane w oparciu o protokoły z lustracji tych terenów oraz na podstawie pobrań podatków. Mapy pobrano ze strony: https://rcin.org.pl/dlibra/publication/6768/edition/5722/content
Jan Studzieński vel Studziński - zasadźca wsi Kamień
- Szczegóły
- Autor: MBalut
- Kategoria: Artykuły z Mediów
- Odsłon: 1029
Niewiele wiadomo o zasadźcy Janie Studzieńskim. W Polsce w XVI wieku nazwisko Studzieński vel Studziński mogło być związane z miejscem zamieszkania, np. z miejscowością o nazwie Studzień lub Studzińce. Nasz zasadźca Jan Studzieński z racji poręczenia przez Starostę Sandomierskiego, który 9 lat wcześniej polecił zasadźcę o tym samym nazwisku królowi Zygmuntowi Augustowi, a Ten aktem lokacyjnym wydanym na zamku w Lublinie, w dniu 8 sierpnia 1569 r. powołał na zasadźcę również „szlachetnie urodzonego” Stanisława Studzieńskiego herbu Gryf do założenia wsi Ossówka. Obaj wywodzili się prawdopodobnie ze Studzieńca pod Rogoźnem w Poznańskiem, gdzie o tym samym nazwisku oraz herbie gryf mieszkali Studzieńscy.
Sołtys Stanisław Studzieński, dzięki wsparciu nowego starosty sandomierskiego Andrzeja Firleja herbu Lewart wystarał się o nowy akt lokacyjny. W dniu 29 kwietnia 1578 r., a więc w roku lokacji wsi Kamień król Stefan Batory wydał oficjalne potwierdzenie dokumentu z 1569 r., w którym podtrzymał wszystkie postanowienia swego poprzednika i zachęcał do dokończenia tworzenia wsi Ossówka. Więcej
W dokumencie lokacyjnym król Stefan Batory nadaje: „Uprawnienie lokowania wsi zwanej Kamień przy potoku Pruszyna dane szlachetnemu Studzieńskiemu”. Za „radą starosty naszego sandomierskiego, uznaliśmy, że lokowanie i umieszczenie tej wsi powinniśmy powierzyć i zlecić szlachetnemu Janowi Studzieńskiemu, którego szczególne starania, troska, i wysiłek w zajmowaniu się sprawami gospodarskimi przez tegoż starostę nam polecone zostały, jako też pismem tym naszym niniejszym powierzamy i zlecamy, oraz dajemy mu i przyznajemy nienaruszoną i absolutną władzę i możliwość lokowania, erygowania, zakładania i zbudowania wsi zwanej Kamień, jako to się zwykło mówić, na surowym korzeniu, do granic dziedzicznych wsi pewnych szlachciców, zwanych Łętownia i Kopki, przy potoku nazywanym Pruszyna. I chcemy, by w tej wsi miał dla siebie dozwolone i swobodne, by lokować i ustanawiać tylu rolników to jest kmieci, na półwłókach, i tak samo zagrodników na określonych porcjach pola, ilu w obrębie granic naszych lasów, w tym miejscu się znajdujących, będzie można lokować i ustanawiać. Tymże rolnikom i wieśniakom wyznaczy majątki rolne dla wykorzenienia i dla uprawy, na ich własny użytek, do wspomnianej rzeki Pruszyna, a także innej rzeki zwanej Przędzel, oraz w innych miejscach stosownych i dogodnych, w obrębie granic tejże wsi Kamień. Będą także mieli wszyscy mieszkańcy wsi Kamień swobodną możliwość w sąsiednich lasach naszych pasania swojego bydła i trzody, oraz innych zwierząt pociągowych, oraz wycinki drzew i pni, na użytek budynków, oraz wycinki drewna wszelkiego rodzaju, na opał i na wszelki inny użytek domowy, w tychże lasach naszych.”
Jan Studziński vel Studzieński także zasadzał w 1599 r. wieś Komorów oraz inne wioski na Zasaniu. Bardzo ważną rolę w życiu gospodarczym puszczy odgrywało wprowadzenie funkcji leśniczego. W 1571 roku Hieronim Gostomski wojewoda poznański, starosta sandomierski za zgodą króla Zygmunta Augusta założył w pobliskim Komorowie „urząd leśniczy lasów sandomierskich" (prefektura lasów sandomierskich). Równocześnie starosta sandomierski powołał na leśniczego Jana Studzińskiego.
Z powyższego wynika, że Studzieńscy mieli zaufanie u starostów sandomierskich, a za ich radą królowie powierzali im odpowiedzialne zadania do realizacji swoich planów.
Pierwsze zabudowania w Kamieniu powstały zapewne na siedzibę dla zasadźcy, jednocześnie trwało intensywne karczowanie lasu. Wycinką drzew musieli zajmować się profesjonaliści tj. drwale. Jednocześnie prowadzono prace ciesielskie w celu zgromadzenia materiału budowlanego na budynki. Nasuwa się pytanie skąd pochodzili ci pracownicy z tymi zawodami, i to w samym środku puszczy? Po sąsiedzku istnieje już wieś Jeżowe założona przez Serafina Czcibora Dubanowskiego 1554 r. Niedaleko bo w Woli Zarczyckiej równocześnie lokowana jest wieś na prawie niemieckim, której zasadźcą był Piotr Zarczycki na podstawie aktu lokacyjnego wydanego przez Króla Stefana Batorego w czerwcu 1578 r. W pobliżu (15 km) znajdowały się już: Rudnik i wieś Kopki. Na południe od Kamienia trwała lokacja wsi Ossówka. Od 200 lat istniała Wola Raniżowska. Niewątpliwie, te dwie lokacje mają ze sobą związek, choćby personalny, ale też musiała istnieć współpraca i wymiana doświadczeń oraz pracowników. Pomimo bardzo intensywnej kolonizacji w okolicy wieś Kamień dzięki korzystnym warunkom dla osadników (20 lat wolnizny) powstała dość szybko bo w 1611 roku wg „lustracji An 1611 nie powinna mieć więcej , tylko dwadzieścia siedem pełno łanków (kmieci jedno łanowych) N. 27 y cwierć excepto, zagrodników których na ten czas siedem być miało.” Więcej
Pod budowę został wybrany bezpieczny teren z dostępem do wody jak najbliżej terenów przeznaczonych pod uprawy rolne. Ponadto rozplanowano teren dla przyszłych osadników. W dalszej kolejności rozpoczęto rekrutację kmieci pod nadziały wydzielonych działek. Patrząc na mapę gminy Kamień, daje się zauważyć w jaki sposób dokonano podziału tych terenów. Pola aktualnych mieszkańców Nowego Kamienia tzw. „Kameralne”, a za kolonizacji józefińskiej nazwane „Steinau” w całości należały do zasadźcy. Pozostałe tereny zajęte zostały przez osadników. Układ posesji oraz pól wskazują, że Prusina musiała być częściowo zasiedlona jeszcze przed lokacją wsi Kamień i prawdopodobnie byli to Mazurzy oraz Prusowie - uciekinierzy z Prus albo północnej części Mazowsza, którzy stanowili siłę roboczą przy realizacji lokowanej wsi Kamień.
Władysław Wąsik
Strona 18 z 42